Met stijgende keuzevrijheid meer toegang tot gezonde voeding

In de zomer van 2025 rolden we het model van de Circulaire voedselhub uit in Vilvoorde, in navolging van het succesvolle opstartjaar in Boutersem. Met dit project willen we zoveel mogelijk mensen toegang geven tot gezonde voeding. Dat doen we door voedseloverschotten op te halen bij supermarkten of veilingen en deze overschotten te verdelen aan sociale organisaties en OCMW’s/gemeenten. Zo ontzorgen we deze organisaties door het ophalen en keuren van voedseloverschotten volledig op ons te nemen. De voedselverdeelpunten houden op die manier meer tijd over voor mensen in een kwetsbare situatie.

Liesbeth Smeyers, die het project coördineert vanuit SAAMO, vertelt over de opschaling: “De uitbreiding naar Vilvoorde vroeg om de afstemming van ons model op de Vilvoordse context. De hub dient als centrale schakel in een lokaal netwerk dat zich inzet tegen voedselverspilling. We willen zoveel mogelijk bestaande initiatieven versterken via ons ontzorgende werk.”

Opbouwwerkers en vrijwilligers kunnen tevreden terugblikken op de voorlopige resultaten: 13 ton voedsel herverdeeld in Vilvoorde op een half jaar tijd. De hub in Boutersem verdeelde op een heel jaar tijd 83 ton voedseloverschotten en 6 ton non-food. Ook sluiten meer partners (gemeenten en sociale organisaties) zich aan, vooral in Oost-Brabant. Zo leveren we momenteel overschotten aan 16 gemeenten/organisaties. Dat maakt het systeem minder kwetsbaar en verhoogt de toegang tot gezonde en gevarieerde voeding in Vlaams-Brabant voor 8.500 personen in kwetsbare situaties.

“We zijn erin geslaagd om een lokale keten op te zetten waarin voedseloverschotten niet langer een probleem vormen, maar een oplossing,” steekt Liesbeth van wal over de partnerschappen binnen het project. “Dankzij nieuwe logistieke afspraken en een sterk partnerschap met sociale organisaties – zoals sociale kruidenier Idem Dito in Vilvoorde, Heerlijk Haacht, De Savooi, het OCMW van Tielt-Winge, … – kunnen we meer mensen in een kwetsbare positie bereiken.”

De verschillende partnerschappen zijn essentiële schakels in het voedselhub-netwerk waarin elke partner een duidelijke rol opneemt. De voedselhubs werken samen met sociale organisaties, lokale overheden, solidaire en sociale kruideniers, voedselproducenten en logistieke spelers. Elk van hen voegt iets unieks toe: van toegang tot mensen in een kwetsbare positie, tot expertise in distributie of voedselveiligheid. Deze elkaar aanvullende expertises maken het model robuust:

• Retail zorgt voor een continue instroom van kwaliteitsvolle overschotten die anders verloren zouden gaan. We hebben een sterk partnerschap met Colruyt, en werken daarnaast ook samen met Aldi en Carrefour. Zo verminderen ze onnodige verspilling op een impactvolle manier.
• De hub staat op zijn beurt in voor kwaliteitscontrole, registratie en regelmatige levering ter plaatse aan of als centrale plaats van ophaling door sociale organisaties.
• Een kruidenier zoals Solikoop of de voedselverdeelorganisaties kleden het geleverde aanbod voedseloverschotten aan in een warme, waardige winkelervaring.
• Enkele keren per jaar organiseren we volkskeukens, waarin we samen met de buurt een lekkere maaltijd koken van de overschotten. Hierdoor bereiken we nog eens een 200 tot 300 extra mensen die genieten van een verbindende maaltijd.
• En tenslotte kunnen lokale besturen het model op termijn duurzaam verankeren. De lokale overheden zijn bovendien een belangrijkere schakel geworden sinds de Vlaamse regering dit project vanaf december 2025 niet meer subsidieert.

Liesbeth is verheugd over de voorlopige resultaten: “De huidige partners bouwen mee aan ons verhaal, omdat ze geloven in de maatschappelijke waarde van dit project. Dat wederzijds vertrouwen heeft ertoe geleid dat we konden opschalen, flexibeler konden reageren in periodes van schaarste en een bredere groep mensen konden bereiken met gezonde voeding. Zonder deze partnerschappen zou de Circulaire voedselhub een mooi idee zijn, maar niet de impactvolle realiteit die ze vandaag aan het worden is.”

Sociale onderneming Solikoop is een logische partner in dit netwerk. Solikoop functioneert als een laagdrempelige solidaire kruidenier waar mensen kunnen kiezen uit een ruim aanbod van bewuste, betaalbare voedingskeuzes. Door de opgezette samenwerking met de Circulaire voedselhub wordt het wekelijks aanbod in deze kruideniers nu structureel aangevuld met een gevarieerd assortiment voedseloverschotten.

Daarnaast maakt de Circulaire voedselhub deel uit van een lerend netwerk met Foodsavers uit het hele land. In dat netwerk delen verschillende organisaties strategieën, struikelblokken en succesvolle praktijken. “Het lerend netwerk helpt ons om te blijven verbeteren,” aldus Liesbeth. “Het maakt ons onderdeel van een groter geheel, waarin iedereen hetzelfde doel voor ogen heeft: minder voedselverlies, meer toegang tot gezond eten.”

De komende jaren zal het voedselhub-model blijven groeien, steeds met aandacht voor lokale noden. De ambitie is niet om overal exact hetzelfde model neer te zetten, maar om telkens opnieuw te onderzoeken hoe circulaire voedselstromen sociale impact kunnen versterken. Dat betekent luisteren, samenwerken en blijven innoveren.

Over innoveren gesproken: een specifiek innoverend partnerschap zag in 2025 het licht via het experimenteel project GREEN-LOG, samen met Stad Leuven en Urbike. Bij kleinere handelaars in de binnenstad worden begin 2026 gedurende 3 maanden overschotten opgehaald door duurzaam fietstransport en meteen uitgeleverd aan meerdere sociale organisaties, elke dag een andere. Wij waren medeorganisator én, indien overschotten geen afzetter kenden, kwamen ze naar Het Perron en de hub in Boutersem. Een project met positieve resultaten waarvoor we een vervolg zoeken.

In een partnerschap met o.a. Leuven2030 werkten we dan weer samen aan het FEAST-pilootproject. Daarin onderzoeken we hoe Leuven de omslag kan maken naar gezond, duurzaam en betaalbaar eten voor iedereen. Leuven2030 vat het project als volgt samen:

“De resultaten tot nu toe tonen dat het kan: gezonde voeding toegankelijk maken voor een brede groep mensen, zonder de planeet extra te belasten,” besluit Liesbeth, “Dat blijft de kern van ons verhaal.”