Expertise van mensen in armoede onthult hiaten in het (nieuwe) beleid

Mensen die in armoede leven, weten als geen ander waar het wringt. Daarom ondersteunen we al jaren verenigingen waar armen het woord nemen in Tienen, Halle en Leuven. In deze verenigingen komen mensen samen om ervaringen te delen en om duidelijk te maken welke drempels ze elke dag tegenkomen. Samen brengen ze hun kennis en voorstellen naar beleidsmakers en organisaties. Zo helpen ze om regels, dienstverlening en beleid beter af te stemmen op de realiteit van mensen in armoede. Ook in 2025 boekten de verenigingen mooie resultaten, al stonden ze tegelijk voor nieuwe uitdagingen.

De vereniging Open Armen in Halle focust elk jaar op één centraal thema. Zo werkte de vereniging de afgelopen jaren aan beleidsdossiers over betaalbaar en kwalitatief wonen, gezondheidszorg, mentaal welzijn, digitale uitsluiting, … Tot midden 2025 lag de focus vooral op het thema bewindvoering, een maatregel waarbij iemand anders het beheer over je geld overneemt. Dat systeem leidt in de praktijk vaak tot problemen voor mensen in armoede.

Opbouwwerker Nathan vertelt: “Samen met Netwerk Tegen Armoede legden we enkele pijnpunten en moeilijkheden over deze ‘beschermmaatregel’ bloot. Dit resulteerde in een uitgebreid dossier genaamd Bewindvoering bij mensen in armoede, waarin ook aanbevelingen beschreven staan.”

Eind 2025 begon Open Armen met een nieuw thema voor de komende twee jaar, namelijk toegang tot gezondheidszorg. Daarbij werken ze samen met AZ Sint-Maria in Halle. Het doel is dubbel: de drempel naar het ziekenhuis verlagen voor mensen in armoede én zorgverleners beter ondersteunen in het omgaan met financiële en sociale kwetsbaarheid.

“We willen ervoor zorgen dat het ziekenhuis meer handvaten krijgt om hun dienstverlening effectiever te maken voor mensen in armoede, onder meer door financiële begeleiding en ondersteuning op maat te voorzien. En zo de drempel naar het ziekenhuis te verlagen.”

In Erm ’n Erm in Tienen ging in 2025 veel aandacht naar de digitale kloof. De vereniging bleef inzetten op digipunten in Tienen en naburige gemeenten: plekken waar mensen hulp krijgen bij digitale vragen. Omdat lokale besturen die werking in de toekomst zelf moeten dragen en financieren, lag de focus op het duurzaam verankeren van deze initiatieven. Erm ’n Erm bleef adviseren en opvolgen, met vertrouwen dat veel digipunten behouden blijven.

Gezondheid werd een tweede belangrijk thema, met bijzondere aandacht voor onzichtbare ziekten. Dat zijn aandoeningen die je niet meteen ziet, maar die wel een grote impact hebben op het dagelijks leven. Voor veel mensen betekent ziek zijn dan ook vechten in stilte. Via een tentoonstelling en getuigenissen maakte Erm ’n Erm deze realiteit zichtbaar, in lijn met het thema van De Warmste Week 2025. De tentoonstelling liep tot midden januari 2026 en zorgde voor herkenning, gesprek en meer begrip. Uit dit traject groeide een samenwerking met UCLL, die leidde tot een scriptie. Die ging niet zozeer over de ziekten zelf, maar over hoe mensen in armoede beter betrokken kunnen worden bij beleid rond welzijn en zorg. Hun ervaringskennis is immers van grote waarde. Het doel is duidelijk: mensen in armoede structureel laten meedenken, zodat zorg niet alleen bestaat, maar ook echt toegankelijk is voor iedereen.

Ook stond Erm ’n Erm stil bij beslissingen van de nieuwe federale regering over de beperking van werkloosheid in de tijd. Samen met partnerorganisaties gingen ze hierover in gesprek met veel betrokkenen.

Eind 2025 werd een dialoogtafel georganiseerd met politici. Daar ging het niet alleen over informeren, maar ook over de gevolgen voor groepen zoals niet-toeleidbaren, mantelzorgers of mensen die via hun uitkering maatschappelijke taken opnemen, bijvoorbeeld in scholen. Veel mensen met een uitkering zijn vandaag actief via onbetaalde, maar maatschappelijk noodzakelijke arbeid. Door de nieuwe regels dreigen deze engagementen te verdwijnen, waardoor nieuwe noden ontstaan.

Zoals opbouwwerker Philippe Boone het verwoordt: “Wanneer sociale zekerheid onder druk staat, voelen mensen in armoede dat als eerste.”