Een positieve verandering de afgelopen jaren zorgt voor investering in de toekomst van wijken

Zaventem kent door haar gunstige ligging nabij Brussel en de ruime werkgelegenheid op de luchthaven een hogere in- en uitstroom van inwoners dan gemiddeld. Deze dynamiek versterkt de demografische evolutie en zorgt voor toenemende diversiteit in de gemeente. Deze trend en de sociaal‑economische kenmerken van de bevolking leidden tot de nood aan een buurtwerking. Om niet alleen het sociale weefsel te versterken, maar ook drempels te verlagen die maatschappelijk kwetsbare inwoners ervaren.

In 2019 ging SAAMO in op de vraag van de gemeente Zaventem om via buurtwerk meer ontmoetingskansen, eigenaarschap over de wijk en vrijwilligersengagement te stimuleren. Opbouwwerkers Mark en Noémie zetten hiervoor in op laagdrempelige ontmoetingsmomenten op verschillende plaatsen in de wijk, waardoor ze een brede en diverse groep inwoners bereiken. De wijk Zaventem‑Noord, een gebied met een mix van sociale en private huisvesting en diverse diensten, werd gekozen als werkingsgebied. Deze keuze kwam voort uit de vastgestelde nood en de aanwezige kansen tot samenwerking met buurtgerichte diensten en scholen.

Via de Koffie & Formulieren-methodiek en onthaalwerking in het buurthuis, worden bewoners met allerlei hulpvragen (welzijn, vrijetijd, opleiding, …) verder geholpen. Er is ook een sterke doorverwijzing naar woonmaatschappij Woontrots en welzijnspartners zoals OCMW, CAW en gemeentediensten. Intussen werd een Rap op stap-werking opgezet die het mogelijk maakt dat gezinnen in financiële moeilijkheden op vakantie kunnen gaan. De succesvolle buurtfeesten die vanuit buurtwerk worden opgezet met ondersteuning van de gemeente, vormen de kers op de taart.

Deze toegankelijke ontmoetingsplek, die mogelijkheden biedt voor vrijwilligerswerk, buurtversterking en laagdrempelige informatie en doorverwijzing, sluit zo nauw aan bij de behoeften van de buurtbewoners en de ambities van de gemeente Zaventem.

Het buurtwerk in Zaventem‑Noord is intussen aan zijn zesde jaar toe. Partners zien duidelijke verbeteringen in de wijk, en de gemeente wil de werking uitbreiden naar deelgemeente Sint‑Stevens‑Woluwe vanaf najaar 2026. Voor deze gelegenheid gingen we in gesprek met de Zaventemse schepen van Integratie, Alihsan Özkan (Anders).

Schepen Özkan erkent de maatschappelijke uitdagingen waarmee Zaventem wordt geconfronteerd: “De diversiteit in onze gemeente neemt verder toe. Dat is logisch voor een randgemeente: we trekken veel mensen aan uit uiteenlopende culturen die graag dicht bij Brussel willen wonen. Daarnaast krijgen we te maken met uitdagingen zoals armoede en eenzaamheid, wat het aantal sociale contacten beperkt.”

“We zien ook dat steeds meer hulpvragen komen van inwoners die weinig of geen Nederlands spreken. Voor mensen die van een Franstalige naar een Vlaamse gemeente verhuizen, blijft het een uitdaging om zich te integreren. Dat bemoeilijkt op zijn beurt de toegang tot andere diensten wanneer ze ondersteuning nodig hebben. Dat horen we duidelijk terug van onze eigen diensten, en daar willen we actief op inzetten.”

Schepen Özkan: “Als jullie de activiteiten die jullie hier in Zaventem organiseren ook in Sint-Stevens-Woluwe gaan doen, dan denk ik dat het buurtwerk de juiste stappen heeft gezet. Mensen hebben vertrouwen in het buurtwerk en dat voel je. De mensen zijn er blij mee en sommigen zien het hier echt als hun tweede thuis.”

Het is een sentiment dat Maria Urbina, coördinator Huis van het Kind Zaventem, beaamt: “Wat ons helpt, is dat het buurthuis en de buurtwerking drempels verlaagt. Gezinnen worden er warm doorverwezen naar de hulp- en dienstverlening van het Huis van het Kind.” Haar werking kan van hun kant helpen bij schaalvergroting van oplossingen: “Daar waar de buurtwerking soms beperkt is tot de buurt en in middelen, kan het Huis van het Kind een aantal goede initiatieven in heel Zaventem toepassen op een grotere schaal.”

Maria illustreert een concrete impact van het buurtwerk op haar werking: “Welke impact de wijkgerichte aanpak van het buurtwerk heeft gehad? Een beter bereik van diverse gezinnen met kinderen en netwerkversterking bij ouders. Zo neemt Buurtwerk Zaventem bv. jaarlijks deel aan onze Familiedag. Bezoekers van de Familiedag (zo’n 500 mensen) leren zo de buurtwerking kennen. En eveneens bereiken wij buurtbewoners om deel te nemen aan onze Familiedag. Zodat zij onze werking én partnerorganisaties leren kennen. Iedereen baat hierbij.”

Schepen Özkan vult aan: “Zeker en vast merk ik dat er een verandering is. Denk aan de samenwerking tussen het buurtwerk en de gemeentediensten. Onlangs bevestigde één van de externe diensten mij nog dat ze het verschil merken tussen de Rode Cité, waarin het buurtwerk actief is, en de Witte Cité. We merken dat het buurthuis heel de Rode Cité heeft veranderd op een positieve manier. Zo merk je dat er in de Witte Cité ook echt iemand nodig is om het verschil te maken. Ik was daar heel trots op en ik vond het leuk om te horen dat iemand van buitenaf het verschil ook kon zien.”

Over de toekomst is schepen Özkan positief: “Door de impact van het buurtwerk hier, zijn we overtuigd dat we deze oplossing ook nodig hebben in Sint-Stevens-Woluwe. We zullen er in de beginfase een bewonersenquête organiseren, om een scherp beeld te krijgen van wie er woont en wat de noden zijn. Maar dat er een buurtwerk in Sint-Stevens-Woluwe komt, dat staat vast. Als we daar dezelfde impact kunnen hebben, dat zal een enorme verandering teweegbrengen.”

“Dat wil niet zeggen dat we de inspanningen van het buurtwerk hier in Zaventem-Noord verminderen,” vervolgt de schepen. “De komende jaren zullen we, met dank aan de gemeente, investeren in deze fysieke plek door de aanbouw van een veranda.”

“Het buurthuis is heel klein, en er komen steeds meer buurtbewoners langs. We hopen daarmee nog meer mensen uit te nodigen om naar hier te komen. Maar dan hebben we nog meer plaats nodig, natuurlijk.” (lacht) “Daarnaast willen we alle plaatsen die we hebben benutten, bv. bij het cultureel centrum of de integratiedienst.”