Lokale jobs op maat maken verschil in de buurt en in mensenlevens

In Vlaanderen willen veel mensen werken, maar geraken ze niet aan de slag omdat bestaande jobs en regels niet aansluiten bij hun leven. Te vaak blijven zij hangen in tijdelijke trajecten of een uitkering zonder perspectief. Met het project Sterk Werk toont SAAMO dat het ook anders kan.

“We vertrekken niet vanuit wat mensen missen, maar vanuit wat ze wél kunnen en willen doen.” – Frank Mercado-Avalos, opbouwwerker Sterk Werk

In Kessel‑Lo testen we via een wijkonderneming hoe lokale, betaalde jobs op maat een verschil kunnen maken voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Niet door mensen te blijven voorbereiden op jobs die voor hen niet haalbaar zijn, maar door zelf kwaliteitsvolle jobs te creëren die rekening houden met hun talenten, tempo en draagkracht. Kortom, we draaien de logica om: niet de mens moet zich aanpassen aan de job, maar de job aan de mens.

Zo willen we mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt opnieuw perspectief geven en hun positie structureel verbeteren. Tegelijkertijd willen mee wegen op een nieuwe visie op werk in Vlaanderen. Sterk Werk creëert kansen waar ze het hardst nodig zijn: lokaal, duurzaam en solidair.

Sterk Werk vertrekt vanuit een eenvoudige vraag: wat heeft een buurt nodig, en wie kan dat werk doen? In de wijk rond Hal 5 bleek er een duidelijke nood aan betaalbaar tuinonderhoud. Tegelijk wonen er mensen die graag werken, maar voor wie een voltijdse of klassieke job niet haalbaar is.

Op dat snijpunt ontstond Klusse‑Lo: een wijkonderneming die buurtbewoners helpt met tuinonderhoud en tegelijk werk biedt aan mensen die anders langs de kant blijven staan. De onderneming werkt met sociale en solidaire prijzen. Klusse‑Lo is geen commercieel bedrijf, maar een middel om mensen kansen te geven. Alle inkomsten worden opnieuw geïnvesteerd in materiaal, opleiding en intensieve werkbegeleiding.

Vanuit de sectorgroep Sterk Werk sluit SAAMO Vlaams-Brabant zich met Klusse-Lo aan in de rij van door SAAMO opgerichte wijkondernemingen: de Wijkfabriek in Oostende, de Sociale Klusdienst in Gent, de Werkzaak in Antwerpen en de Werkplek in Willebroek. Daar hebben we inspiratie kunnen opdoen. Maar de ene wijk is de andere niet en hetzelfde geldt voor wijkondernemingen. Je kan niet een idee zomaar overnemen. Het gaat erom:

• waar een wijk behoefte aan heeft,
• op welke partners je beroep kan doen,
• in wiens vaarwater (commerciële ‘concurrentie’) je terecht komt,
• welke werkzoekenden er zijn, elk met hun eigen vaardigheden en mogelijkheden,
• …

Bij Klusse‑Lo ligt de nadruk niet op snelheid of productiedruk, maar op kwaliteit, leerervaring en inspraak. Medewerkers werken in kleine ploegen, krijgen opleiding en worden begeleid op de werkvloer. Er is ruimte om te leren, fouten te maken en samen oplossingen te zoeken.

Die aanpak maakt een groot verschil voor de betrokkenen, zo vertelt Frank: “Al onze medewerkers zijn tevreden dat ze inspraak krijgen, dat er naar hen geluisterd wordt en dat we ze niet opjagen in hun werk. We geven de nodige opleiding en verwachten kwaliteit, maar het zijn geen ‘haastklussen’. Uiteindelijk gaat het erom dat iedereen tevreden is, zowel onze klanten, als onze medewerkers.”

De impact van Klusse‑Lo wordt vooral zichtbaar in de verhalen van de medewerkers. Zo vond Roman bij Klusse‑Lo opnieuw zinvol werk en zelfvertrouwen. Dankzij deze ervaring kan hij doorstromen naar maatwerk en weet hij nu beter wat hij wil en kan. Tetiana startte als vrijwilliger om Nederlands te oefenen en werkervaring op te doen. Met een positieve referentie van Klusse‑Lo kon ze doorstromen naar haar droomjob in de Kruidtuin van Leuven. Yves, 62 jaar, botst op leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt. Voor hem zou Klusse‑Lo een ideale plek zijn om zijn carrière op een waardige manier af te ronden, als het statuut dat zou toelaten.

Deze verhalen tonen aan dat mensen willen werken en een bijdrage willen leveren, op voorwaarde dat het werk aangepast is aan hun situatie.

Tegelijk botst het project op een belangrijke beperking. Vandaag werkt Klusse‑Lo met bestaande statuten, zoals wijk‑werken. Die bieden weinig financiële zekerheid en laten niet toe om werk te combineren met andere jobs of langdurig perspectief.

Net daarom is Sterk Werk meer dan een lokaal initiatief. Samen met partners en de sector werkt SAAMO aan een versterkt wettelijk kader. Dit kader laat toe om betaald werk te combineren met een uitkering, voor enkele dagen per week. Tegelijk kunnen mensen sociale rechten opbouwen, zoals pensioen en ziekteverzekering.

De praktijkervaringen van Klusse‑Lo leveren waardevolle inzichten om voor te leggen aan het beleid: wat werkt, wat niet, en wat mensen nodig hebben om duurzaam aan de slag te blijven?

Ook voor de wijk heeft Klusse‑Lo een duidelijke meerwaarde. Buurtbewoners krijgen toegang tot betaalbaar tuinonderhoud, wat voor veel mensen anders niet haalbaar is. Tegelijk versterkt de wijkonderneming de samenwerking met lokale partners zoals het buurtcentrum, het wijkgezondheidscentrum, Wonen en Werken en de stad Leuven.

Overleg en samenwerking met deze partners is nodig voor lokale verankering, zo vertelt Frank over het netwerken dat hij voor de wijkonderneming doet: “Door in partnerschappen te stappen, kunnen we ook al een verandering teweegbrengen: zo we raken ingeburgerd bij belangrijke netwerken. Bv. Wonen en Werken is inmiddels goed met Klusse-Lo bekend en weet waar we met het project naartoe willen. Zo werken we langzamerhand aan bekendheid: bij partners en bij het lokaal beleid, maar ook in de wijk zelf.”

Op die manier groeit Klusse‑Lo stap voor stap uit tot een vaste waarde in de buurt: zichtbaar, aanspreekbaar en ingebed in lokale netwerken.

De ambitie is om Klusse‑Lo verder uit te bouwen en meer mensen een kans te geven om aan de slag te gaan. Dat vraagt extra begeleiding, opleiding en middelen. Daarom lanceert het project in najaar 2026 een crowdfunding, waarmee geïnvesteerd wordt in extra begeleiding op de werkvloer, veiligheid en groei.

Parallel blijft SAAMO als sector inzetten op beleidsbeïnvloeding. De data, ervaringen en getuigenissen uit Sterk Werk worden meegenomen in gesprekken met beleid, als onderbouwing voor een nieuw en eerlijker statuut voor mensen die vandaag tussen alle systemen vallen.

Sterk Werk bewijst dat:

• mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt wel degelijk willen en kunnen werken;
• jobs op maat zorgen voor meer welzijn, stabiliteit en zelfwaarde;
• lokale wijkondernemingen een hefboom zijn voor structurele verandering;
• en dat het nu aan het beleid is om daar het juiste kader rond te bouwen.

Sterk Werk creëert geen snelle oplossingen, maar wel perspectief: voor mensen, voor buurten en voor de toekomst van werk.