Met de Belangenbond hebben we de voorbije jaren de stem van Gentse schoonmakers proberen te versterken.
Schoonmakers zorgen dagelijks voor schone en veilige ruimtes. Hun ervaringen zijn te vaak onzichtbaar voor de Gentse burgers. Met de Dag van de Rechtvaardigheid voor Schoonmakers op 15 juni voor de deur, is nu een goed moment om daar verandering in te brengen. Daarom bieden we op onze website ruimte aan hun open brief.
Aan het College van Burgemeester en Schepenen
Betreft: Open brief inzake de dag van rechtvaardigheid voor schoonmakers
Datum: 5 juni 2025
Geacht college,
15 Juni is de dag van rechtvaardigheid voor schoonmakers.
Wij zijn schoonmakers die werken in musea, scholen en administratieve gebouwen van de Stad Gent. Het werk dat wij doen omschrijft de stad als essentieel en noodzakelijk voor de dagelijkse werking. Toch zijn we niet in dienst bij Stad Gent. We zijn tewerkgesteld bij verschillende schoonmaakbedrijven die in onderaanneming van de stad werken. Onze werkomstandigheden zijn erg zwaar. De voorbije jaren werden die meermaals besproken in de gemeenteraad en de bevoegde commissies. Recent communiceerde de stad de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek over het opnieuw in eigen beheer nemen van de schoonmaakopdrachten. Dit onderzoek kwam er onder andere op onze vraag. We zijn de stad dan ook erkentelijk dat ze deze heeft uitgevoerd. Uit het haalbaarheidsonderzoek bleek dat schoonmaak in eigen beheer de stad jaarlijks tussen de 5 à 10 miljoen euro extra zou kosten. Op basis van dit bedrag werd dan ook beslist om schoonmaak ook in de toekomst te blijven uitbesteden.
Het stadsbestuur is het ermee eens dat wij respect en rechtvaardigheid verdienen. In deze brief leggen wij uit wat rechtvaardigheid en respect voor ons betekenen Het gevoerde onderzoek schetst een onvolledig beeld van de situatie. De menselijke en maatschappelijke kosten verbonden aan uitbesteding werden niet of onvoldoende belicht. We willen een aantal zaken uit het onderzoek afzetten tegenover onze dagelijkse realiteit. We illustreren dit onder meer met tekstberichten die we krijgen van onze werkgevers.
Wij stellen vast dat duurzame tewerkstelling een belangrijke doelstelling is van het stedelijk beleid. Bovendien wordt van bedrijven die opdrachten van de stad uitvoeren verwacht dat minstens 95 procent van de jobs duurzaam is. Hoewel wij geen uitzendkrachten zijn en op de loonlijst van schoonmaakbedrijven staan, is het de voorbije jaren vrijwel onmogelijk geworden om een contract van onbepaalde duur te verkrijgen. In de praktijk krijgen veel van ons opeenvolgende contracten van één, drie of zes maanden. Een vast contract wordt vaak voorgesteld als een beloning, maar alleen als wij voldoen aan onrealistische verwachtingen: niet ziek worden, nooit vermoeid zijn en voortdurend werken zonder inspraak of autonomie.
Het ziekteverzuim onder schoonmakers lijkt volgens het onderzoek lager te liggen dan bij stadspersoneel. Dat komt echter niet omdat wij gezonder zijn, maar omdat velen onder ons blijven werken terwijl zij ziek zijn, totdat ons lichaam het niet langer aankan. Wij ervaren bovendien druk: wie ziek wordt, vreest voor zijn jobzekerheid of riskeert overgeplaatst te worden naar andere werkplaatsen. Wij willen enkele voorbeelden van dergelijke boodschappen van onze werkgevers met u delen:
“Iedereen kan ziek worden, maar je blijft toch ook niet thuis met een verkoudheid vlak voor je vakantie? Bovendien is er na de vakantie een officiële medische controle. Iedereen die opzettelijk ziek wordt vóór of na zijn vakantie, moet tijdens de vakantie werken!”
“Als iemand niet komt opdagen op 30 juni, dan komt er in juli een huisarts bij je thuis, geloof me maar. Vraag me later niet waarom je ontslagen wordt, geef mij de schuld niet.”
Wij ontvangen ook waarschuwingsbrieven zonder duidelijke reden. Bedrijven verklaren zelf dat dergelijke brieven een “preventieve rol” hebben en bedoeld zijn om ons te disciplineren.
De Stad probeert ons te beschermen door sociale voorwaarden op te nemen in contracten. We ervaren echter niet dat deze streng opgevolgd worden. Wanneer ze niet worden nageleefd, draagt niemand daar de gevolgen van. Dit geldt zowel op het vlak van duurzame tewerkstelling als op het vlak van leiderschap en begeleiding. In de aanbestedingen staan voorwaarden zoals “open communicatie” en “duidelijke taal”, maar wat wij nodig hebben is communicatie die ons als mensen behandelt. Zoals u uit deze berichten van onze werkgevers kunt afleiden, is de communicatie zeker duidelijk maar verre van menselijk:
“Ik ben het zat om met volwassen mannen en vrouwen te discussiëren. Als ik het hier tegen een kind zou zeggen, zou het meteen doen! Stakers, jullie moeten ook de taken van vandaag afmaken! Iedereen die zegt dat hij of zij het niet aankan, krijgt een schriftelijke waarschuwing en ik sta achter die waarschuwing!”
Er is vaak een gebrek aan materiaal, en toch moeten wij hetzelfde werk leveren. Volgens de bestekken moet er controle zijn op hygiëne en orde, maar ook op veiligheidsschoenen, werkkledij, schoonmaakkarren, voldoende materiaal en degelijke moppen. Die veiligheidsschoenen hebben wij nooit gekregen. Pas na vier jaar herhaaldelijk te hebben gevraagd, hebben wij uiteindelijk nieuwe schorten ontvangen. Wij moesten schoonmaakmateriaal zelf aankopen, simpelweg omdat er geen voldoende materiaal beschikbaar was.
“Op dit moment zijn er geen producten meer beschikbaar. Ik heb enkel nog vuilzakken. Je kan altijd perfect poetsen met gewoon water. Dit is soms nog gewoon het beste.”
“Dag iedereen, worden de swifferdoekjes opgegeten misschien??? Ik krijg al van verschillende mensen de vraag om swifferdoeken.”
Wij eisen verandering, doen een beroep op onze vakbonden en proberen ons zelf te organiseren. En wanneer het op staken aankomt, zeggen zij:
“Geen probleem dat jullie staken, morgen controle, dus alles moet gedaan zijn van vandaag.”
De vakbonden helpen ons met administratieve procedures, omdat wij zelfs om onze gegarandeerde rechten te verkrijgen zoals gewaarborgd ziekteverlof, premies of een uitkering voor tijdelijke werkloosheid. Soms wekenlang moeten wij opvolgen om onze rechten te krijgen. Premies worden maandenlang uitgesteld of niet uitbetaald, totdat wij de vakbonden inschakelen en zij de zaak opvolgen. Onze sociale rechten staan onder druk. De RVA keurt tijdelijke werkloosheid steeds minder gemakkelijk goed. Wanneer scholen sluiten, zien wij plots op onze loonfiche dat vakantiedagen van ons wettelijk verlof worden opgenomen zonder onze toestemming. Wij hebben vandaag nauwelijks nog zeggenschap over onze eigen wettelijke vakantiedagen. Dit heeft een ernstige impact op ons welzijn.
In het onderzoek staat dat 95 procent van de controles op de kwaliteit van de schoonmaak een positief resultaat oplevert. De realiteit is dat arbeid uit onze lichamen wordt geperst, zelfs wanneer wij ziek zijn. Wij blijven werken ondanks chronische pijn in polsen, nek en gewrichten. Velen van ons zijn afhankelijk geworden van hoge dosissen slaapmedicatie, pijnstillers, cortisone en antidepressiva om het werk nog vol te houden. Uit volgende berichten wordt duidelijk hoe we onder druk worden gezet naar aanleiding van controles:
“Als de plaatsen die morgen niet klaar zijn die nog gekuist moeten worden en de controle er niet door gaan jullie aangetekend krijgen en overgeplaatst naar een andere school, dat zeg ik!!!!”
“Degene die niet goed scoort tijdens de controle, wordt AANGETEKEND!”
Als we kijken naar openbare instellingen die wel met eigen schoonmaakpersoneel werken, dan worden controles uitgevoerd in samenspraak met de schoonmakers, hangen er geen boetes aan vast waardoor je onder druk gezet wordt en kan je focussen op wat belangrijk is, namelijk verbetering en ondersteuning.
Wij willen ook reageren op de cijfers over jobtevredenheid in het onderzoek, die een score van 8,2 op 10 aangeven. Die cijfers komen uit enquêtes die volgens ons niet volledig vertrouwelijk zijn. Het gaat om digitale vragenlijsten waarvan wij de anonimiteit in vraag stellen. Zoals onze brief wel duidelijk maakt, ervaren we niet om in een context te werken waar er zo’n hoge jobtevredenheid is.
Wij willen ook dezelfde toegang tot basisvoorzieningen, zoals de koffie die vrij en toegankelijk is voor stadspersoneel. Wij willen ook vakantiedagen waarop wij inspraak hebben. Wij willen kunnen werken zonder constante dreiging en zonder onmenselijke contractmechanismen. Wij weigeren behandeld te worden als moderne slaven of robots. Wij willen voldoende materiaal en beschermingsmiddelen tijdens het werk. Wij vragen rechtvaardigheid. Wij eisen dat Stad Gent verantwoordelijkheid opneemt tegenover ons en tegenover de inwoners van Gent, door ook de sociale kosten van uitbesteding mee in rekening te brengen.
—————————————–
Geschreven door 28 schoonmakers die musea, scholen en administratieve gebouwen van de Stad Gent schoonmaken en die werken voor verschillende bedrijven die door de Stad Gent worden geselecteerd en gecontracteerd.
