Situering 

In het voorjaar van 2021 ging SAAMO Oost-Vlaanderen een samenwerking aan met de Kunstacademie van Geraardsbergen. De academie deed een beroep op de ervaring en expertise van SAAMO om initiatieven te ontwikkelen die de toegankelijkheid van het deeltijds kunstonderwijs vergroten.  

Het deeltijds kunstonderwijs bereikt vooral een klassiek publiek. Kinderen en volwassenen in maatschappelijk kwetsbare positie maken immers weinig gebruik van het aanbod van het deeltijds kunstonderwijs, of haken snel af. Het aanbod is niet gekend en niet afgestemd op hun leefwereld. Daar wil de kunstacademie iets aan doen, met ondersteuning van de deskundigheid van SAAMO. 

Doelstelling van het project 

De kunstacademie wil een werking uitbouwen die: 

• inclusief en participatief is  

• drempels verlaagt 

• gelijke kansen verhoogt voor kinderen én volwassenen  

Samen met welzijnspartners wordt een aanbod ontwikkeld dat deelname voor mensen in een kwetsbare positie actief versterkt en hun participatiesmogelijkheden verhoogt. 

Wat doen we concreet? 

Voor volwassenen die moeilijk de weg vinden naar het deeltijds kunstonderwijs, werd een specifiek traject uitgewerkt: het sociaal-artistiek project (SAP): 

Elke maandagnamiddag straten deelnemers met een gezamenlijk eetmoment (vrijblijvend) en volen zo’n 40 volwassen les in één van de domeinen: beeld, muziek (koor) of woord (theater).  

Maar het sociaal-artistiek project (SAP) is meer dan les volgen. De manier waarop het SAP uitgebouwd is, zorgt voor een persoonlijke aanpak, inclusie, het doorbreken van isolement, ontmoeting, Nederlands oefenen,… Groei en persoonlijke ontplooiing op artistiek, sociaal, mentaal vlak. 

De groep is bewust divers samengesteld. Geen apart aanbod voor anderstaligen, personen met een psychisch kwetsbaarheid, mensen in armoede,…  Er wordt niet gewerkt met aparte doelgroepen. Net het samen creëren — zingen, spelen, maken — zorgt voor verbinding en overstijgt verschillen. 

Het project wordt gedragen door een opbouwwerker in de kunstacademie, leerkrachten, vrijwilligers en een sterk netwerk van partners. 

Het is een concept dat uitgeschreven is in een draaiboek, dat inspirerend kan zijn voor andere academies of sociale organisaties. 

Werken aan structurele verandering 

De samenwerking stopt niet bij het aanbod alleen. Samen met de academie werkt SAAMO ook aan het verlagen van structurele drempels:: 

• Er is een ouderweek bij de start van een nieuw schooljaar 

• De oudercontacten worden onder de loep genomen 

• Toonmomenten worden ingezet als laagdrempelig contactmoment tussen leerkracht en ouders 

• Heldere en toegankelijke communicatie ( brochures, website) 

• Extra reguliere lessen worden ingericht om de doorstroom vanuit het SAP te vergemakkelijken 

• Inschrijvingen zijn niet enkel digitaal, maar kunnen ook met ondersteuning.  

Zoals de academie het zelf zegt:
“Een passend programma voor jezelf bij elkaar puzzelen, is niet altijd eenvoudig. Vaak doet een kort gesprek wonderen. Bel of mail ons als je vragen hebt over cursussen of inschrijven. Of kom, na afspraak, langs in de Kunstacademie. Wij staan voor jou klaar!” (cfr. website kunstacademie) 

Daarnaast werkt de academie niet op een eiland maar maakt ze deel uit van een sterk lokaal netwerk met welzijnspartners, het OCMW, stedelijke diensten en het jeugdwerk.  

Wat maakt het project bijzonder?  

Het project toont dat het recht op culturele ontplooiing wél gerealiseerd kan worden voor een grote groep mensen in Geraardsbergen. 

• Sinds 2021 namen meer dan 70 mensen deel  

• Verschillende deelnemers stroomden door naar het reguliere aanbod  

• De aanpak inspireert andere academies en organisaties  

Maar het gaat om meer dan individuele trajecten. 

Het project vertrekt vanuit een duidelijke beleidskeuze: een academie die écht toegankelijk wil zijn voor iedereen. Dat vertaalt zich in concrete acties rond aanbod, communicatie, ondersteuning, financiën en samenwerking.  

Een academie werkt vanuit een onderwijs-setting en dit zorgt voor een langdurig (en onderbouwd) traject. Dit is dus anders dan sociaal artistieke projecten die in de schoot van sociale en/of kunstenorganisaties opgezet worden, en die een andere doelgerichtheid hebben en meestal kortlopend en sterk productgericht zijn.