De federale regering heeft beslist dat er 15 miljoen euro wordt vrijgemaakt om kwetsbare gezinnen te helpen die verwarmen op fossiele brandstoffen. Dat geld zal worden uitgedeeld door de OCMW’s. Wat betekent dat volgens energieopbouwwerkers voor mensen in een maatschappelijk kwetsbare positie?
Energiemaatregelen op korte termijn
15 miljoen euro extra steun via de OCMW’s is een goede, gerichte energiemaatregel op korte termijn. Samen met o.a. de Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG) vragen we al langer om versterking van het sociaal energiefonds en het stookoliefonds — die nood blijft groot.
Oproep om drempels naar OCMW weg te werken
Tegelijk roept deze energiemaatregel belangrijke vragen op. Werken OCMW’s enkel op aanvraag, of wordt er ook actief outreach gedaan? En wat met mensen die vandaag al betalingsmoeilijkheden hebben? Kunnen zij ook rekenen op deze extra middelen?
De drempel naar het OCMW blijft hoog. Daarom is een duidelijke campagne nodig die mensen aanmoedigt om hulp te zoeken, gecombineerd met een proactieve aanpak vanuit de OCMW’s zelf.
Bovendien staan OCMW’s al onder zware druk, onder andere door de invoering van de tijdelijkheid van de werkloosheidsuitkering. Extra hulpvragen komen daar nu bovenop. Zonder bijkomende middelen voor hun werking dreigt overbelasting.
Nood aan automatische rechtentoekenning
Vandaag is de steun vraaggestuurd. Dat kan beter. Een automatisch systeem, gericht op de laagste inkomens (zoals mensen met verhoogde tegemoetkoming), zou veel effectiever zijn.
Ook de timing is beperkt: drie maanden steun, net in de periode met het laagste energieverbruik. Terwijl de echte piek er nog aankomt in het najaar en de winter. Extra ondersteuning zal ook dan nodig zijn.
Nood aan efficiënt en automatisch sociaal tarief
Daarom blijven we pleiten vanuit SAAMO, maar ook vanuit Decenniumdoelen en het Netwerk tegen Armoede, voor een efficiënt en automatisch sociaal tarief. De geplande hervorming mag geen stap achteruit betekenen voor kwetsbare gezinnen.
Nochtans verwachten we binnenkort een sterke stijging van dat sociaal tarief, door de vertraagde doorwerking van hogere marktprijzen. Zelfs als die marktprijzen terug dalen, zal dat pas veel later voelbaar zijn in het sociaal tarief. Die schok — eerst stijgen, dan pas dalen — vraagt om een tijdelijke begrenzing en mogelijk een sterkere rol van de federale overheid om die op te vangen.
Nood aan inclusieve energietransitie
Tot slot: deze situatie toont opnieuw hoe kwetsbaar onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen ons maakt. De omslag naar duurzame alternatieven is noodzakelijk — en moet inclusief zijn, met prioritaire aandacht voor kwetsbare gezinnen!
Beluister het radiofragment in De Ochtend met opbouwwerker Leen Smets
Beluister het radiofragment in Het Kwartier met opbouwwerker Stefan Goemaere