Hoe beschermen we mensen met een krap budget?
Opinie opbouwwerker Stefan Goemaere
Wie het nieuws volgt, hoort de ongerustheid over de stijgende energieprijzen – en dan vooral de gasprijs – luid weerklinken. Op de beurs bereiken deze prijzen het hoogste peil in vier jaar tijd, waardoor experts waarschuwen voor een mogelijke nieuwe energiecrisis. Als opbouwwerker energiearmoede bij SAAMO maak ik me grote zorgen over wat dit betekent voor de vele mensen met een laag inkomen. Mijn hart gaat in het bijzonder uit naar de gezinnen die recht hebben op het sociaal tarief, en de kwetsbare groep die noodgedwongen beleverd wordt via het sociaal vangnet van netbeheerder Fluvius nadat ze wegens betalingsmoeilijkheden door hun commerciële leverancier zijn gedropt. Zij vallen terug op het ontradingstarief en een prepaidmeter.
De impact van de winter en het stijgende sociaal tarief
De winter staat voor de deur, exact het seizoen waarin ons gasverbruik piekt. Net zoals elke 3 maanden worden vanaf oktober zowel het sociaal tarief als het ontradingstarief door de regulator opnieuw berekend. Beide tarieven zullen stijgen. Deze huidige prijsstijgingen zullen zich laten voelen in de periode van oktober tot en met december, en ongetwijfeld ook in de eerste maanden van 2027.
Het sociaal tarief is en blijft een cruciaal schild dat honderdduizenden kwetsbare huishoudens beschermt tegen de zwaarste schokken op de commerciële markt. Omdat dit mechanisme echter de markt volgt, staat er voor het volgende kwartaal een voelbare stijging voor de deur, vooral bij aardgas. Ondanks de wettelijke plafonds betekent dit concreet een stijging met de maximale 15%. Mensen met het krapste budget zullen vanaf oktober dus 15% meer betalen, precies op het moment dat de thermostaat weer omhoog moet.
De valstrik van het ontradingstarief
Nog nijpender is de situatie voor wie door energieschulden bij de netbeheerder terechtkomt. Wie in dat geval is en geen recht heeft op sociaal tarief wordt beleverd aan het ontradingstarief. Dit tarief kent geen wettelijke plafonnering en zal bijgevolg gevoelig stijgen. Ik hoop het mis te hebben, maar voor een gemiddeld jaarverbruik kan dit zomaar €300 of meer extra kosten vergeleken met het huidige bedrag. Voor mensen die al in financiële ademnood verkeren, werkt dit tarief als een straf die hen alleen maar dieper de schuldenspiraal in duwt. Of erger nog: het zorgt ervoor dat mensen zich onvoldoende gaan verwarmen in de herfst en winter.
Voor mensen die al in financiële ademnood verkeren, werkt het ontradingstarief als een straf die hen alleen maar dieper de schuldenspiraal in duwt.
Drie concrete actiepunten
We mogen deze kwetsbare gezinnen niet in de kou laten staan. Vandaar deze oproep aan iedereen die rechtstreeks contact heeft met deze doelgroep: maatschappelijk werkers, hulpverleners, opbouwwerkers, buurtwerkers, straathoekwerkers, mensen van verenigingen tegen armoede, Welzijnschakels, … :
- Waarschuw proactief: Informeer mensen met sociaal tarief nu al dat hun energieprijs vanaf oktober stijgt. Door tijdig te verwittigen, voorkomen we dat de eindafrekening later als een totale verrassing binnenkomt.
- Help mensen weg bij de netbeheerder: Laten we alles op alles zetten om te vermijden dat mensen op het dure ontradingstarief belanden. Begeleid schuldenvrije klanten, of wie dreigt gedropt te worden, zo snel mogelijk naar een regulier contract. Doe hiervoor de V-test!
- Blijf het sociaal tarief verdedigen: In een klimaat waarin de maatschappelijke bescherming onder druk staat, moeten we blijven benadrukken hoe essentieel het sociaal tarief is. Het is geen overbodige luxe, maar een noodzakelijke pijler om menswaardig wonen en leven mogelijk te maken.
Als hulpverlener kunnen we natuurlijk ons best doen maar ook onze beleidsmakers moeten alert zijn. Dus dames en heren politici, ook aan jullie de oproep om het sociaal tarief te blijven verdedigen én om mee na te denken over een menswaardiger alternatief dan het huidig ontradingstarief.
Verwarmen is een basisrecht, geen luxe!
