Probleemstelling
In aandachtsgebieden komen verschillende vormen van kwetsbaarheid samen. Armoede, slechte woonomstandigheden, beperkte toegang tot hulpverlening, en minder kansen om deel te nemen aan de samenleving versterken elkaar en maken het voor bewoners extra moeilijk om vooruit te geraken. De buurten Prinskouter en Scheldekouter in Ronse zijn zulke aandachtsgebieden.
De Prinskouter is een dichtbebouwde oude textielarbeiderswijk met vaak verouderde onaangepaste kleine woningen. De nood aan kwalitatieve publieke ruimte is er groot: ruimte voor ontmoeting, spelen en groen.
De Scheldekouter, een sociale woonwijk uit de jaren ’70, ondergaat momenteel een grondig transformatie. De woningen worden gerenoveerd en ook de publieke ruimte wordt heringericht. Hoewel voldoende open ruimte is, sluit die vandaag onvoldoende aan bij de noden van bewoners en wordt ze weinig benut. De vele verhuisbewegingen omwille van de renovaties, maken het samenleven bovendien erg kwetsbaar.
In beide buurten blijft investeren in community building en betrokkenheid van bewoners daarom noodzakelijk.
Doelstellingen en aanpak
SAAMO werkt samen met bewoners, partnerorganisaties en beleid aan buurten die maximale kansen en perspectieven bieden. We streven naar duurzame buurten waar het goed wonen en leven is. Buurten waar bewoners zich thuis voelen, waar sociale grondrechten dichterbij komen, en waar mensen actief mee vorm geven aan de toekomst van hun wijk.
Onze aanpak vertrekt vanuit drie samenhangende sporen:
- Toegang tot grondrechten versterken
We werken aan een buurt waar iedereen zijn rechten kan realiseren. Dat betekent inzetten op toegankelijke en kwalitatieve voorzieningen, maar ook op het zichtbaar maken en aanpakken van drempels. We combineren directe ondersteuning met het verbeteren van bestaande dienstverlening en het ontwikkelen van praktijken die structurele oplossingen zichtbaar maken. - Community-building en solidariteit versterken
We brengen bewoners samen en versterken solidariteit. Via ontmoeting, dialoog en samenwerking bouwen we aan vertrouwen en wederzijdse (h)erkenning. - Publieke ruimte voor iedereen
We werken samen met bewoners aan toegankelijke en gedeelde publieke ruimte die aansluit bij hun noden en leefwereld. Via participatie en placemaking krijgen bewoners een actieve rol in de inrichting en het gebruik van de ruimte: ze denken niet alleen mee, maar drukken ook daadwerkelijk hun stempel op de inrichting ervan.
We vertrekken steeds vanuit de leefwereld van bewoners, versterken hun stem en ondersteunen hen om actief mee vorm te geven aan hun buurt en de veranderingen die daarin plaatsvinden.
Resultaten
De buurtopbouwwerkers in Prinskouter en Scheldekouter verbinden dagelijkse nabijheid met collectieve versterking en structurele verandering. Vanuit buurthuizen, publieke ruimte en bewonersinitiatieven werken we tegelijk aan ontmoeting, participatie en zeggenschap.
Toegang tot ondersteuning en grondrechten
Vanuit onze dagelijkse aanwezigheid in de buurten maken we ondersteuning toegankelijker voor bewoners.
Den Botaniek in Prinskouter en buurthuis De 37 in Scheldekouter zijn laagdrempelige ontmoetingsplekken waar bewoners terechtkunnen met vragen, zorgen en noden. Het zijn plaatsen van warm onthaal, ontmoeting en nabijheid, maar ook plekken waar signalen opgepikt worden en van waaruit bruggen worden gebouwd naar dienstverlening en ondersteuning.
Samen met partners zoals Ligo, Rode Kruis en andere organisaties brengen we ondersteuning dichter bij de buurt. Zo verlagen we drempels en maken we hulp en dienstverlening bereikbaarder, begrijpbaarder en bruikbaarder voor bewoners. Ook initiatieven zoals de Swop-shop in Scheldekouter spelen daarop in. In deze ruilwinkel voor kinderkledij zetten bewoners samen in op delen, ruilen en hergebruik. Daarmee beantwoorden we aan een concrete nood rond betaalbaarheid, maar versterken we tegelijk ook ontmoeting, solidariteit en betrokkenheid.
Verbinding en solidariteit
Den Botaniek in de Prinskouter groeide uit tot een levendige ontmoetingsplek waar buurtbewoners elkaar vinden met wekelijkse activiteiten zoals naaiatelier, buurtsport en theekaffee. Daarnaast zijn er grotere publieke activiteiten zoals speelnamiddagen en buurtcinema. Deze werking creëert ruimte voor ontmoeting over verschillen heen en ondersteunt bewoners om samen antwoorden te zoeken op vragen en noden in hun buurt.
Een bewoner verwoordt het zo:
“Den Botaniek is een adempauze voor ons, een plek om te ontmoeten, we voelen ons betrokken.”
Ook in de Scheldekouter is buurthuis De 37 een belangrijke ankerplek. Bewoners ontmoeten elkaar er tijdens kookmomenten, vormingsreeksen en activiteiten die vanuit het buurthuis groeien, zoals rommelmarkten of een halloweenfeest.
Via buurtactiviteiten, ontmoetingskansen en bewonersgroepen zetten we in op het kleine ontmoeten: informele contacten die belangrijk zijn voor vertrouwdheid, thuisgevoel en verbinding in een buurt. Daarnaast ondersteunen we bewoners om zelf initiatief te nemen. In initiatieven zoals Buurtbouwers groeien vrijwilligers uit tot trekkers van activiteiten in hun wijk. Met ondersteuning van opbouwwerkers organiseren zij ontmoeting op maat van diverse bewoners en stimuleren ze contact tussen buren.
Ruimte publiek maken
In Prinskouter krijgt dit vorm via onder meer BotaniekBis. Daar wordt een braakliggend terrein, in samenwerking met bewoners, Stad Ronse en het Herstelfonds van de provincie Oost-Vlaanderen, omgevormd tot een speelplek voor jonge kinderen. Ouders, omwonenden en kinderen maken mee de keuze over hoe deze plek eruitziet. Kinderen uit de buurt geven de site extra kleur met muurschilderingen.
Ook via Botanica krijgt het werken aan ruimte vorm. Samen met bewoners zoeken we naar manieren om de wijk te vergroenen. We organiseren bloembakacties, ondersteunen de uitbouw van een plantenbieb en begeleiden bewoners bij de aanleg van geveltuinen. In samenwerking met de Klimaatgroep Ronse helpen we een twintigtal bewoners bij hun aanvraag voor een geveltuin.
Met het project Ruimte voor Scheldekouter, een LEADER-project in partnerschap met de Woonmaatschappij Vlaamse Ardennen en Stad Ronse, onderzoeken we samen met bewoners hoe de publieke ruimte beter ontwikkeld en gebruikt kan worden. Door tijdelijke speel- en ontmoetingsplekken te realiseren, experimenteren we met hoe ruimte beter kan functioneren en betrekken we bewoners actief in het vormgevingsproces van hun wijk.
Werken aan aandachtsgebieden betekent ook structurele signalen oppikken en bespreekbaar maken.
In Raad van Strate, een buurtoverleg dat in 2024 opstart, gaan bewoners samen met buurtopbouwwerkers in dialoog met het stadsbestuur over hun wijk. Vanuit dit overleg groeien niet alleen de eerste stappen voor BotaniekBis, maar worden ook bredere thema’s besproken, zoals zwerfvuil, mobiliteit en leefbaarheid.
Op die manier verbinden we concrete buurtvragen met structurele beleidskwesties. We vertrekken vanuit de leefwereld van bewoners, maar verliezen het bredere politieke en maatschappelijke kader niet uit het oog.
Afronding
Eind 2025 wordt het convenant met de Stad Ronse niet verlengd en wordt de werking afgerond. SAAMO bundelt de jarenlange ervaringen in Ronse in signalen en aanbevelingen voor het stadsbestuur en partners.
We blijven benadrukken dat de stem van bewoners in een kwetsbare positie gehoord moet worden, en dat een sterk lokaal armoedebeleid alleen duurzaam kan zijn als het vertrekt vanuit participatie, nabijheid en sociale rechtvaardigheid.
