In drukbebouwde stedelijke gebieden hebben heel wat mensen nood aan ruimte. En vaak hebben de mensen met de meeste nood aan ruimte, de minste ruimte ter beschikking. Met het project Ruimte publiek maken werkte SAAMO samen met mensen die door kleine huisvesting of hun kwetsbare positie meer aangewezen zijn op de publieke ruimte. Het project is actief rond de impact van nieuwe ruimte in wijken, het herverdelen van ruimte en onderbenutte ruimte. In Borgerhout vanuit buurtwerk SAAMO Borgerbaan bekommerde een groep van een 30-tal vrouwen zich vier jaar over de Turnhoutsebaan. De expo ‘Her Turn’ van SAAMO en Curieus toont de resultaten van hun werk. Hier een overzicht van hoe de vrouwengroep BOHO te werk ging.
Download de info in pdf
Bekijk hier waar de expo te zien is
2021 Belevingsonderzoek naar de ervaringen van vrouwen op de Turnhoutsebaan
In 2021 startten we met een onderzoek naar hoe vrouwen de Turnhoutsebaan in hun dagelijks leven ervaren. We brengen in kaart op welke manieren zij zich door deze straat bewegen, welke gevoelens en indrukken daarbij ontstaan en welke factoren hun gevoel van comfort of onveiligheid beïnvloeden. Daarbij inventariseren we welke plaatsen zij bewust vermijden, waarom dit zo is en welke locaties zij juist als aangenaam, toegankelijk of uitnodigend ervaren. Het doel is een diepgaand inzicht in de plekken waar vrouwen zich graag ophouden, tegenover plekken die zij als minder prettig of veilig beschouwen.
.png)
2022 Resultaat: 6 eisen voor een vrouwvriendelijke Turnhoutsebaan
Uit ons belevingsonderzoek komen er zes concrete eisen voor een vrouwvriendelijke Turnhoutsebaan. Vrouwen die aan het onderzoek deelnamen, hebben duidelijk aangegeven welke noden en verwachtingen zij hebben om de Turnhoutsebaan aangenamer, toegankelijker en veiliger te maken voor alle vrouwen. Deze zes eisen vormen de kern van wat volgens hen nodig is om de straat daadwerkelijk vrouwvriendelijker in te richten en de algemene beleving positief te beïnvloeden.
-714x1024.png)
2022 Stickeractie
We hebben de noden van vrouwen voor een vrouwvriendelijke Turnhoutsebaan vertaald naar zes concrete eisen. Met deze 6 eisen trokken we de straat op, op zoek naar medestanders en bondgenoten. We gingen langs bij elke winkelier op de Turnhoutsebaan om hen te informeren over onze zes eisen en te vragen of ze deze mee wilden uitdragen.
.png)
Bij de meeste handelaars kregen we toestemming om de claims zichtbaar op hun etalage te kleven.
2023 Onderzoek gebruikers publieke ruimte
We onderzochten op drie verschillende locaties in Borgerhout of er sprake is van een ondervertegenwoordiging van vrouwen in de publieke ruimte. Gedurende drie opeenvolgende dagen voerden we systematische observaties uit op het Terloplein, het Koxplein en op de Turnhoutsebaan.
.png)
Op elk van deze locaties observeerden we in de ochtend, de namiddag en de avond om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van wie zich waar en wanneer in de openbare ruimte bevindt. Op basis van deze observatiemomenten gingen we na in welke mate vrouwen zichtbaar aanwezig zijn en/of er momenten of plekken zijn waar hun aanwezigheid duidelijk geringer is dan die van mannen.
2023 Antwerpse parlee: vrouwen in de publieke ruimte
Met de Antwerpse Parlee gingen we in gesprek over de positie van vrouwen in de publieke ruimte. In heel wat Antwerpse wijken staan de komende jaren grote infrastructuur- en stadsvernieuwingsprojecten op de planning. Deze ingrepen creëren nieuwe parken, pleinen en ontmoetingsruimtes die de stad aantrekkelijker moeten maken. Maar daarbij rijst de vraag: voor wie worden deze ruimtes eigenlijk ontworpen?
Publieke ruimte wordt historisch gezien vooral vormgegeven door mannen, waardoor de uiteindelijke inrichting vaak beter aansluit bij hun noden en gebruikspatronen. Hierdoor blijven de specifieke behoeften, ervaringen en gewenste veiligheidsgevoelens van vrouwen te vaak onderbelicht.
2024 Werkateliers
Om de noden van vrouwen te integreren in het ontwerp voor de vernieuwing van de Turnhoutsebaan vanaf 2026, namen we samen met de vrouwengroep actief deel aan de werkateliers die georganiseerd werden door Endeavour en Agentschap Wegen en Verkeer. Tijdens de werkateliers maakten we gebruik van onze zes eisen, aangevuld met de ervaringen en belevingen die vrouwen met ons deelden over hun aanwezigheid op de Turnhoutsebaan om op deze manier de noden van de vrouwen mee op het ontwerp te krijgen.
-768x1024.jpg)
2025 Maquettespel
In 2025 doorliepen we samen met studenten stedenbouw en architectuur van de Universiteit Antwerpen, een traject om een alternatieve participatiemethode te verkennen. We constateerden dat bij veel participatietrajecten rondom stadsvernieuwing, mensen in maatschappelijk kwetsbare posities vaak niet op een gelijkwaardige manier kunnen deelnemen, doordat deze trajecten vaak te technisch van aard zijn. Het maquettespel bood een alternatieve benadering om op een andere manier in gesprek te gaan met vrouwen en jongeren over de toekomstige heraanleg van de Turnhoutsebaan.
-1024x768.jpg)
2025 Expo ‘Her Turn’
De expo loopt in december 2025 en januari 2026 op verschillende plaatsen in Borgerhout. Het is een mobiele beleefexpo waarin je de verhalen over de Turnhoutsebaan kan bevoelen, beluisteren en bekijken. De mobiele expo is uitgewerkt samen met Curieus.
